23 May 2006

D�r�stl�k, Sevgili �ocu�um

 Posted by Picasa

A�LATAN MAKALE

21. y�zy�l T�rkiye'sinde bir May�s sabah�, gazetede "d�r�stl�k" hakk�nda bir makale okurken a�layaca��m hi� akl�ma gelmezdi... Ama a�lad�m...

15 May�s sabah� Cumhuriyet'te, Erdal Atabek'in "2000'L� YILLARDA" k��esindeki "D�r�stl�k, Sevgili �ocu�um" ba�l�kl� yaz�ya tak�ld� g�z�m. Tam da o g�n -art�k ne yaz�k ki herkes i�in bu kadar da kolayca s�ylenemeyen- "d�r�stl�k timsali" bir dostu, Av. Dervi� Parlak'� u�urlayacakt�k. Yaz�y� okuduk�a, sanki Dervi�'in o�luna b�rakt��� bir veda mesaj�n� okuyormu�um gibi geldi bana... Bu kadar beklenmedik bir anda gidece�ini bilseydi ve bir�ey yazsayd� sanki o da bunlar� s�ylerdi...

Bir nedeni buydu a�lamam�n.

�kincisi daha genel. �yle bir de�erler karma�as� i�inde ki toplum, "d�r�stl�k" ile "enayilik" �zde�le�mi�, "a��zdan dolma t�fek" misali yar�m y�rt�k edinilen bilgilerle "piyasa"ya ��km�� �oluk �ocuk ahkam kesiyor, ortal�k her�eyin "uzman"� ile dolu, "bizim ku�ak"tan bile g�r��lerini "esnetmi�", kafas� kar���k ku�aklara "kuyruk�uluk" yapabilenlere rastlamak hi� imkans�z de�il, d�r�stl�k m�r�stl�k, ilkeli olmak, etik davranmak, bu gibi kavramlardan s�z etmek art�k "demode".

"-Ama �ok ba�ar�l� sat�yor kendini yani, bunu kabul et!" Peki edeyim.
"-Fakat helal olsun adamlara, g�zel dolduru�a getirdiler etraf�, hem de acaip para kazand�lar, bunu kabul et!" Pekala. Siz �yle istedikten sonra...

B�yle bir kesitte sen Erdal Atabek kalk, d�r�stl���n bilimsel ve etik tan�m�n� bu kadar g�zel yap. "�zde�er, �zsayg� ve �zg�ven" ili�ikisini koy ortaya. "�zg�ven temelsiz bir b�b�rlenme de�ildir", "Temelsiz bir b�b�rlenme, de�ersizli�ini �rtmeye yarayan bir �zg�ven taklididir" de! "Ahlaksal zeka" de, "d�r�stl�k bu ahlaksal zekan�n birinici ilkesidir" de. ��te bir de buna a�lad�m. �nsan olman�n bu kadar temel bir gere�i, yeniden a��klanmak durumunda... Bunu yapan Atabek de �ok incelikli davranmak zorunda hissetmi� kendini ve harika bir i�erik ��karm�� ortaya... �yle "kritik" bir konu ki en ufak bir hamaset kald�racak l�ks� yok. Bunu da okuyup etkilenmezse ki�i, bir daha �ld�r allah "d�r�stl�k"ten s�z edilmeyecek gibi halimiz...

Cumhuriyet web sitesinden �cretli �yelik ile okutuyor i�eri�i hala biliyorsunuz. Atabek'in sitesinde de hen�z bu yaz� yok (Bence l�tfen konulsun oraya da). O y�zden yaz�y� taray�p yukar�ya koyuyorum. �zerine t�klarsan�z �ok g�zel okunuyor. Bunun bir "hukuk ihlali" say�lmamas� i�in de �imdi gazeteden ve Say�n Atabek'ten izin isteyece�im! "D�r�stl�k" konusundaki bir i�eri�in �cretsiz ve izinsiz okunmas�na kar�� ��k�laca��n� sanmamakla birlikte... Neme laz�m. Ben �nlemimi alay�m yine de.

18 May 2006

"GOOGLE NEWS"DAN BUG�NE B�R BAKI�


"This is the September 11 of the Turkish Republic," wrote Ertugrul Ozkok, chief columnist for Hurriyet, a secular daily paper. "One of the main pillars of the regime, justice, was hit. This is an attack against all of us." (Kaynak: Reuters)

04 May 2006

VAPURLU DEMOKRAS�

Say�n Arif �a�lar G�ndermi� a�a��daki mesaj�:
---------------
Vapurlu Demokrasi
Bir demokrasi aldatmacas� olarak vapur se�imi



"Vapurlar�m�z� vermiyoruz!" kampanyas� ba�lad���nda hakl� olarak bu hareketin demokrasiyle ili�kisine de�inenler olmu�tu. �BB ve �DO'nun "Haydi �stanbul vapurunu se�!" aldatmacas� demokrasinin bir yutturmaca olarak nas�l tezgahlanabilece�ini g�steren �ok g�zel bir �rnektir.

Bundan bir y�l kadar �nce �DO'nun "vapurlar eskidi, onlar�n yerine deniz otob�s� i�letece�iz, vapurlar art�k nostaljik ve turistik seferlere ��kacak" a��klamas� �zerine "Vapurlar�m�z� vermiyoruz!" kampanyas� buna kar�� ��kt��� zaman sorulan ilk sorular �unlar olmu�tu: �stanbul'da kenti�i deniz ula��m� i�in yap�lan plan nedir? Bu planlar hangi karar ve gerek�elerle yap�lm��t�r? �lan edilen deniz otob�s� sat�n al�m� ihaleleri i�in ayr�lan b�t�e nedir, bu plan�n fizibilitesi var m�d�r ve maliyeti nedir?

Bu sorular �DO gibi kamu hizmeti veren ve �BB gibi kamu kurulu�u olan kurumlar�n soru sorulmas�na gerek kalmadan herkese a��klamak zorunda olduklar� konulard�r. ��lerin b�yle y�r�medi�ini biliyoruz ama temel sorunun bu oldu�unu da bildi�imiz i�in soruyu �stanbul Mimarlar Odas� avukatlar� arac�l���yla �BB ve �DO'nun ilgili makamlar�na sorduk. Bug�ne kadar yan�t al�nm�� de�ildir. Bug�ne kadar �DO ve �BB'nin bu konuda yapm�� oldu�u hi�bir a��klama da yoktur.

�BB y�netti�i �ok b�y�k bir b�t�eyle elinde �ok b�y�k g�� olan bir kurulu�tur, �stelik ticari bir kurulu� de�ildir, bir kamu kurulu�udur. Herkesin ortak g�c�n� herkesin ��kar�na en iyi �ekilde y�netmekle y�k�ml� ve bundan sorumlu bir kurulu�tur. Demokrasinin temel ilkesi kuvvetin ve �zellikle herkesin ortak oldu�u kuvvetin herkes taraf�ndan denetlenebilmesi ve bu kuvvetin kullan�m�nda herkesin s�z s�yleyebilmesi, ele�tiri yapabilmesidir. Ba�ta devlet kurulu�lar� olmak �zere yerel y�netimler ve di�er kamu kurulu�lar�n�n denetimi, bu denetimin kolayl���, yani bu kurulu�lar�n i�leyi�lerinin, b�t�elerinin, karar alma �ekillerinin ve kararlar�n gerek�elerinin saydaml��� demokrasinin olmazsa olmaz ko�uludur. Toplumun en b�y�k ortak g�c�n� y�neten kamu kurulu�lar� ald�klar� her kararda bu saydaml�k ilkesinin gereklerini yerine getirmezlerse ve hele bunu sorulan sorular� yoku�a s�rmek v.b. yollarla engellerlerse demokrasinin �zerine oturdu�u en �nemli temel sars�lm�� demektir. Bir tak�m "devlet s�rr�", "milli ��karlar i�in gizli", "askeri ve stratejik �nemi haiz" v.s. gibi denetlenmesi ancak T�rkiye B�y�k Millet Meclisi'ne b�rak�lm�� konular de�il burada sorgulanan, bir belediyenin hesab�n� vermekle y�k�ml� oldu�u, hi�bir s�r ve savunma stratejisiyle ilgisi olmayan hizmetler.

Di�er b�t�n hizmetler bir yana burada �ok somut �stanbul kenti�i deniz ula��m� s�z konusu. �BB ve �DO bu konuda �n�m�zdeki 5-10 y�l� kapsayacak program� gerek�eleri ve b�t�eleriyle birlikte a��klamak zorunda, b�yle bir plan ve program� yoksa da bu plans�z harcamalar�n hesab�n� vermek zorunda. E�er bir plan�, bir program� varsa bunu hangi kriter ve gerek�elerle olu�turdu�u ve hangi karar s�re�lerinden ge�irdi�ini a��klamas� gerekir. "Vapurlar�m�z� vermiyoruz!" kampanyas� da temelde bunu istiyor ve bu da demokrasiye inanm�� her vatanda��n en do�al hakk�d�r, en do�al hak olman�n �tesinde her demokratik kamu y�netiminin ancak bu �ekilde i�leyebilece�ini biliyor olmakla ilgilidir.

�lkemizde demokrasi kavram�n�, demokrasi k�lt�r�n� sadece sand�k, se�im, oylama olgusuna indirgeyen g�r�� ne yaz�k ki en geleneksel, en yayg�n g�r��t�r. Se�imle herkese ait kamu g�c�n� y�netmek i�in tayin edilmi� ki�ilerin y�netim ve kararlar� bas�n, medya ve yasalarla denetlenemezse demokrasilerin di�er bir olmazsa olmaz ilkesi olan se�imler sadece bir demokrasi aldatmacas�na d�n���r. Demokrasi se�ilenin se�men taraf�ndan denetimi ve se�ilenin eline verilen yetkilerin ancak se�imle ve yasalarla onun elinden al�nabilir olmas�d�r. Bu temel ilke sadece belli aral�klarla se�im yapmak olmad��� gibi her konunun oylanabilir olmas� da de�ildir.

�imdi �stanbul kenti�i ula��m� i�in hi�bir program a��klamayan bir �stanbul B�y�k�ehir Belediyesi yar�m yamalak bir vapur silueti referandumu aldatmacas�yla demokrasi havarili�ine soyunuyor. Orta ve uzun vadeli program, b�t�e, ihale, karar ve gerek�e a��klamak bir yana bir y�l� a�k�n bir zamand�r �BB ve �DO vapurlar ve deniz otob�sleriyle ilgili �eli�kili a��klamalar yapmakta ve hepsinin �tesinde "vapurlar kald�r�l�yor, deniz otob�sleri geliyor" gibi bir hava yarat�l�rken vapur ve deniz otob�s� hatlar� motorculara devredilmekte. Ula��mda toplu ta��ma ilkesini minib�slere terk eden bir zihniyetle kar�� kar��yay�z.

�eli�kili ve aldat�c� beyanlar yetmiyormu� gibi �stanbul halk� vapur se�imiyle oyalan�rken gerek�e ve fizibiliteleri asla a��klanmayan bir plan ya da plans�zl�k karar�yla deniz otob�s� al�m� yap�l�yor ya da yap�lmak �zere ve bu karar resmen a��klanm�yor, laf aras�nda beyan ediliyor. Kimden hangi ihaleyle, hangi para ve bor�lanmayla, hangi i�letme b�t�esi ve hesab�yla ne sat�n al�yoruz? Denetleme ve bunun sonucunun yapt�r�mlar� olmad�k�a oylama da yapsan�z, hangi yolla olursa olsun kararlara kat�l�m da sa�lansa nafile: plan ve hesab� sorulamayan y�netimlerle �aibelerden, ahbap-�avu� ili�kilerinden, dolayl�-dolays�z r��vet ve yolsuzluktan ar�nm�� demokratik bir yap� kurulamaz.

Ayr�ca �stanbul'un belediye y�netimleri al�nan kararlar� uygulamadan s�rekli karar de�i�tirmekle ve bunun da hesab�n� vermemekle �nl�d�r. �stanbul i�in yap�lan planlar daha y�r�rl��e koyulmadan rafa kald�r�l�r, halk� uyutacak g�stermelik yeni planlar yap�l�r. "Plan yap�yoruz, i�i bilenlere soruyoruz" s�zlerine de art�k kimse inanm�yor. �stanbul gibi devasa bir kent Brecht'in alaya ald��� gibi "bir plan yap, nas�lsa y�r�mez, bir plan daha yap, ikisi de i�lemez" ilkesine g�re y�netiliyor. ��in can al�c� noktas� bunun sorumlusu olmas� gereken se�ilmi� ki�ilerin her t�rl� sorumluluk ve hesap vermekten azade padi�ahlar gibi karar verebiliyor olmalar�. Bu �lkenin yasalar� var, savc�lar�, avukatlar�, hakimleri var. Herkese ait bir zenginli�i bu denli plans�z ve hesaps�zca harcay�p izzet ve ikbal i�inde ya�amak nereden ��kt�?

150 y�ll�k bir gelene�e ve d�nyan�n belki de en b�y�k kenti�i a��k deniz tecr�besine sahip T�rkiye Denizcilik ��letmeleri'ni �nce en elzem yat�r�mlar� keserek yoksulla�t�r, neredeyse i�lemez hale getir, sonra �zelle�tirme gibi dahiyane bir bulu�la bedavadan �DO ad�nda TD� benzeri bir �irkete topyek�n devret ve elindeki mal, m�lk, bina, vapur, tersane ve hepsinden �nemlisi y�llarca bu i�letmelerde emek vermi� insanlar� ve onlar�n birikimini ve tecr�besini da��t ve yok et. Bunun bu �lkede hesab�n� kimse sormazsa meydan demokrasilere de�il ya�malara kald� demektir. Kuruldu�u g�nden beri �DO'nun herkesin vergi paras�n� �ar�ur edi�inin hesab� da verilmedi, �imdi yap�lan i�lerin hesab� da yok, planlar� ve programlar� da a��klanm�� de�il. B�yle olunca hi� kimse hi�bir �eyden sorumlu de�il ama milletin paras�n�, her t�rl� ortak birikimi ve zenginli�i istedi�i gibi da��t�p harcamaya memur. Kamu y�netimi b�yle olmaz, kamu maliyesi b�yle olmaz, kamu i�in yap�lan her i� kamu taraf�ndan denetlenebilir ve se�ilenler yapt�klar� i�lerden sorumlu tutulur olmad�k�a demokrasi de olmaz.

Demokrasinin Demirel'in bu �lkeye yerle�tirdi�i "226'y� bulan her �eyi yapar" zihniyetinin �tesinde bir �ey oldu�unu anlamak gerekiyor. �zellikle kamu i�leyi�i ve ��karlar�n�n en �nemli denetim ara�lar�ndan biri olan bas�n ve medyan�n referandum aldatmacas� gibi tezgahlanan bir oyuna gelmeden meselenin �z�n� g�ndeme getirmesi gerekiyor. Y�zy�l kadar �nce "memlekete h�rriyet geliyor" denilince �stanbul'da halk "h�rriyet"i g�rmek i�in sanmak b�yle bir ar�zan�n devam� olsa gerek.

Arif �a�lar

http://www.vapurumuvermiyorum.org/