11 Haz 2006

PEMBE DOMATES T�RK�YE'DE ELBETTE YET���YOR...

Bug�n �ok ki�i telefon ve e-posta yoluyla bize T�rkiye'de pembe domatesin yeti�ti�i yerlerin adresini verdi.
Bunun nedeni ve a��klamas� �urada :
T�RK�YE'DE YET��MEZ OLUR MU! (M�LL�YET HABER�NE �L���K�N A�IKLAMA)

�u da Yaprak Aras'�n ba�ar�yla k�saltt��� s�yle�inin ilk hali:

  • Y.A.- Domateslere, �zellikle de �pembe domateslere� olan ilginiz nereden geliyor?
  • A.T. - Seviyorum domatesi. K���kl���mden beri. Kim sevmez ki? Ama bizim �ocuklu�umuzun domatesleri kocaman, k�pk�rm�z�, yumu�ak, mis kokulu, lezzetli nesnelerdi. �ekirdekleri ���l ���l par�ldayan, tutmaya �al��t���n�zda elinizden ka�an... Domates sanat��lar�n da �ok ilgisini �ekmi�. Yak�n ge�mi�te Milliyet k�lt�r sayfalar�na yazd���m haftal�k �Web�de K�lt�r Sanat�lar�n birini domatese ay�rm��t�m. Neruda�n�n �Domatese G�zelleme�sinin, Picasso�nun �Saks�da Domates�inin, �Katil Domatesler� dizi projesinin v.s. web adreslerini vererek... Domatesin hukuk tarihinde de �nemli bir yeri var. �Sebze mi meyva m� tart��mas� ile 1893�de ABD�de dava konusu olmu�. �Sebzelik stat�s� mahkeme karar�yla saptanan ilk bitki domates. O y�llarda y�r�rl�kte olan G�mr�k kanununun �meyva�ya tan�d��� vergi indiriminden yararlanmak isteyen bir t�ccar�n a�t��� bu davada bilinen t�m s�zl�kler ortaya d�k�lm��. Bilirki�iler botanik olarak domatesin �berry� familyas�ndan bir �meyva� oldu�unu kan�tlamak i�in ��rp�nm��lar ama yarg�� Gray, �meyva olsayd�, yemekten sonra yenirdi� diyerek teknik ve botanik tan�mlara de�il, hayattaki duruma ve G�mr�k kanunundaki tan�ma �ncelik tan�m��!
    Pembe domatesi ben ilk kez Internet�te, �Kaybolan Tadlar� grubundaki yaz��malarda duymu�tum. Ge�en y�l, arkada��m Sevin� Bali� iki kere bize onlardan getirdi. �lkini �anakkale�de bir tarladan, ikincisini �erkesk�y�de kay�nvalidesinin kendi eliyle yeti�tirdi�i bah�eden... Geldiklerinde ye�ildiler. G�ne�te ��-be� g�n bekleyince toz pembe oldular. Harika lezzetleri vard�. Zaten az bulunmas�n�n as�l nedeni de bu. �ar��ya pazara gidemeyecek kadar narin, ince kabuklu, sulu �eyler olduklar�ndan, bunlar� yeti�tirenler kendileri t�ketirmi�.
  • Y.A.-Apartmanda pembe domates yeti�tirme maceran�z nas�l ba�lad�?
    A.T
    .- Sevin� kay�nvalidesinin bu domateslerin �ekirdeklerini kurutup sonra tekrar dikerek yeti�tirdi�ini s�ylemi�ti. Ben de her iki grup domatesten bir miktar �ekirdek ay�r�p, kuruttum, buzlu�a att�m. Birine veririz belki diye. Sonra da unuttum onlar�. Derken bir ba�ka dostum, ekolojik turizm alan�nda �al��mak i�in �stanbul�u terkedip G�cek�e yerle�en M�nevver Emino�lu, �anakkale�de kurulan bir organik tar�m �iftli�i projesi i�in de �al��t��� haberini verdi. Nisan ba��yd�. �Aman� dedim, �bende �u az bulunan pembe domateslerin �ekirdeklerinden var, onu da size vereyim, ekin �o�als�n�! M�nevver, �Bizde birka� �e�idi var zaten, sen onu kendin eksene, �imdi tam zaman� dedi. �Nas�l olur, �stanbul�da, egzos yo�un bir caddeye bakan apartmanda, hem de pembe domates, nas�l yeti�ir?� M�nevver �bal gibi olur� diyerek bana organik ev bah��vanl���n�n ilk ipu�lar�n� ��retti ve kollar� s�vad�m. Pek umutlu de�ildim ama ilk fideler ��kmaya ba�lay�nca bir heyecan sard� beni de Mehmet Tansu�u da. Sabah ak�am onlarla ilgilendik. Teknoloji geli�tirmeye �al��t�k. Organik toprakt�, kapt�, kacakt�, �n balkondu, arka balkondu derken hayat�m�z� kaplad� pembe domatesler...
  • Y.A. Bu ser�veni bir k�t�k arac�l���yla belgelemeniz ve seyri anlatmaktaki amac�n�z nedir?
    A.T.
    Benim mesle�im hukuk ve ileti�im. Bilgi teknolojileri hukuku alan�nda uzmanla�maya �al���yorum. �ki y�ldan beri de Glasgow�da bir �niversitenin bu alandaki �online master� program�nda ��renciyim. Bir taraftan da hem bu alandaki iki sivil toplum �rg�t� hem de �EK�L Vakf� i�in �al���yorum. Keza Tarihi Yar�mada i�in Emin�n� Platformu�na katk�da bulunuyorum. Dert etti�im iki temel konu var hayatta. Biri bu �lkenin do�al ve k�lt�rel miras�n�n do�ru korunmas�. (Eski bir Milliyet�li olarak, bu konudaki ilk �al��mam�n 1982-84 y�llar�ndaki �UNESCO-Milliyet K�lt�r Miras�m�z� Koruma Kampanyas� oldu�unu da bu arada belirteyim.) Bunun i�ine elle tutulan ve tutulmayan t�m �geler giriyor. Pembe domates dahil!

    �kinci derdim de T�rkiye�de bilgiyi �t�keten� de�il, ��reten toplum�a ge�i�in h�zland�r�lmas�, bunun hukukunun do�ru yarat�lmas�. Bilgi okur-yazarl���n�n artmas�. ��te b�t�n bu anlatt�klar�m� genellikle Internet �zerinden yap�yorum. �Web-k�t��� (weblog) bu konuda 2000�li y�llardan beri kullanageldi�im bir teknik. Nitekim tansug.com sitesinde tuttu�um web-k�t�klerinin bir d�k�m� bulunmakta. Bu balkonda domates i�ine ba�lad���m�zda Mehmet ile beraber yapt���m�z t�m �al��malar� ayn� zamanda g�r�nt�l�yorduk. Sonra akl�m�za bir web-k�t��� de pembe domates i�in a�mak geldi i�te... Bilgi ve deneyleri payla�mak, hatta bu eylemi bir a�a d�n��t�rmek i�in bundan elveri�li ba�ka bir y�ntem yoktu. http://pembedomates.blogspot.com/ adresindeki k�t�k �imdi bu i�le ilgili herkesin u�rak yeri oldu.
  • Y.A.- Pembe domates fideleri �imdiye kadar ka� ki�iye, nerelere ula�t�?
    A.T. -
    �ki-�� domatesten y�ze yak�n fide ��kt�. �aka gibi de�il mi? Fideler b�y�meye ba�lay�nca e�e dosta vermeye ba�lad�k. Evde bar�nmalar�na olanak yoktu. Ayr�ca kalk��t���m�z i�i duyan herkes ayn� heyecana kap�l�yor, onlar da evlerinde bu ser�veni ya�amak istiyorlard�. �lk 15- 20 kadar�n� bah�eli bir evde oturan ye�enim Zeynep Uygun�a verdik. 2 fide Bet�l ve Metin S�zen�in bah�esine gitti. Bir miktar fide Prof. Dr. Sedat Tav�ano�lu eliyle Silivri�de bir tarlaya g�t�r�ld�. Bizim oturdu�umuz apartmanda, kom�umuz Pembe Candaner�in balkonunda saks�lar var. Pembe Han�m��n bir arkada�� Bodrum�a g�t�rmek �zere bir fide ald�. Di�er dostlarla birlikte �stanbul i�inde �e�itli semtlerde �u anda 20 dolay�nda evde pembe domates yeti�ti�ini s�yleyebiliriz. 2 fideyi kom�ular�m�zdan Elif ve Tamer Ar�kan �ifti, �znik�te �damla sulamal� bir bah�eye diktiler. 30-40 kadar�, Metin Varol�un Tekirda� yak�nlar�ndaki tarlas�na ekildiler. Bir o kadar� da -yine eski Milliyetli�lerden- H�meyra �zalp ve heykeltra� Rasim Konyar taraf�ndan �evlat edinildiler� ve onlar�n �ile�deki �iftlik evinin bah�esindeler �imdi.
  • Y.A.- �Baba evinden� ayr�lan pembe domateslerin geli�imini takip ediyor musunuz, nas�l takip ediyorsunuz?
    A.T-
    Etmez olur muyum! �ncelikle elektronik ortamda �s�k� ileti�im� yoluyla takip ediyorum. Fideleri alanlar, geli�meleri dijital foto�raflarla g�r�nt�leyip web-k�t���ne konulmak �zere bana g�nderiyorlar. Web sitesi d���nda bir de e-haberle�me grubu kuruldu. Yak�nlarda olanlara da arada u�ray�p bak�yoruz. Pembe domates ser�veni on y�ld�r ayn� �at� alt�nda ya�ad���m�z halde beceremedi�imiz �kom�uluk� ili�kilerimizi de canland�rd�. Mesela Pembe Han�m ile s�k�a bulu�up konu�ur olduk. ��ehir efsaneleri� gibi �pembe domates efsaneleri� �remeye ba�lad���n� g�rd�k bu arada. �rne�in Pembe Han�m��n Bodrum�a g�t�r�lmek �zere arkada�� i�in ald��� fidenin hikayesi tam bir alem! Fide �nce bir ak�am yeme�ine kat�lm��. Yemek boyunca, adeta herkesin yana��ndan makas ald��� bir bebek gibi, masan�n ortas�nda durup, garsonlar�n hayretli bak��lar�na maruz kalm��. Sonra geceyi ge�irece�i Swissotel�e gitmi�. Sahibinin, sabah u�a�a yeti�me tela�esi y�z�nden odada unutulmu�. Durum Bodrum�da farkedilince, Pembe Han�m telefonla haberdar edilmi�. Sonra derhal Swissotel aranm�� ve kat hizmetlileri fideyi bulmu�lar. Fide i�in �nadide bir bitki fidesi� diye kay�t tutulmu�. �Nadide bitki fidesi� tutanakla sahibine teslim edilene kadar �zel bir seran�n ��zel bak�m� b�l�m�ne al�nm��. D�n fide bizim apartmana geri geldi. Bu sabah daha fazla a��kta kalmas�n diye saks�ya diktik. Koruyucu k�l�f�n� ge�irdik �st�ne. Yar�n Bodrum yolcusu bu �ehir turu atan fide yine...
  • Y.A.- Bir bak�ma �pembe domates toplulu�u� olu�turdunuz diyebilir miyiz?
    A.T.
    Evet, diyebiliriz. Say�ca az ama do�aya sayg�l� ve �kararl� �yelerden olu�tu�u i�in nitelikli bir topluluk o. Bunun i�in �ok mutluyuz. Bak�n topluluk �yeleri neler diyorlar bu konuda:
"Pembe domatesler ile birlikte b�y�yecek bu zincir, bizi pek �ok nedenle heyecanland�r�yor. Domatesler sayesinde Turkiye'den d�nyan�n hangi k��esine ne kadar farkl� sesler ta��nacak kimbilir... T�rkiye'nin ve ayd�n T�rk insan�n�n tan�t�m�na ne renkli bir katk�! Bunun da �tesinde, gittik�e kararan bu �lkede, pembe bir �emsiyenin alt�nda, toprakla geli�en bir g�c�n
par�as� oldu�unu bilmek insana umut veriyor...
H�meyra ve Rasim KONYAR�

�Umar�m bu �pembe domates hareketi� her ge�en y�l yeni kat�l�mc�lar ile b�y�r ve �stanbul gibi
b�y�k kentlerde ya�ayan bizler bu lezzeti hayat�m�z�n bir par�as� haline
getiririz. Cemile USTA

�Apartmanda b�ylesine bir ser�vene giri�mek, bana �ok uzun y�llar �nce, Amerika�da ald���m bir y�neticilik dersini hat�rlatt�. Y�neticilerin sab�rl� olmay� ��renmeleri ve yol boyunca kar��la�t�klar� problemleri sab�rla ��zebilmeyi ��renmeleri i�in verilen bu dersi almak da mecburiydi. B�t�n bir s�mestre boyunca bu derste ��retilenler, baz�lar�na d��ardan bak�ld���nda �ok basit g�z�kse bile �ok zor bir dersti. Bu ders, �e�itli tohumlar� elde edip, onlar� ekip, b�y�melerini g�zlemlemek ve onlar� yaz�ya d�kmekten ibaretti. Bir �e�it
do�an�n bize verdi�i �ok �nemli dersi bize hat�rlatmaktan ba�ka bir�ey de�ildi. Orada bize ��retilen asl�nda �ok �nemli ve basit bir ger�ekti: Her�ey emek ve sab�r ister. Bir �eyi ya�atmak, b�y�tmek ve ondan meyva alabilmek i�in, do�umundan itibaren �zen ve emek g�stermek gerekir. Emek verilmeyen tohumlardan ��kan bitkilerle; emek verilmi�
tohumdan ��kan fidenin fark� �ok b�y�kt�r. Bir g�nde de�il �pembe domates� hi�bir �ey
yeti�tiremezsiniz. Ancak nereden geldi�i belli olmayanlar� bakkaldan sat�n
alabilirsiniz. Pembe CANDANER (Sabah, ���te �nsan� k��esinden)"

�Bu arada biz G�cekte ha�ere m�cadelesini arap sabunu-kabartma tozu kar���m�yla yapt�k. Sonu� �ahane de�il, tekrar tekrar uygulamak gerekiyor; bu arada bir
arkada��mdan �arap sabunu-tuvalet ispirtosu� karisimi tarifini
duydum ama hen�z denemedim. ��te organik tar�m bunun icin �ok zahmetli, bunun
i�in �mass production� konusu degil. Azim, sab�r, emek.. Sana ve fideleri evlat
edinen b�t�n annelere �ok kolay gelsin Avniye�cigim, bol �ans.. Sizin
deneyimlerinizle gelecek y�l apartman yeti�tiricili�inde �nemli bir yol
katedilmi� olacak. M�nevver Emino�lu
  • Y.A.- Sizin bu iki ayl�k s�re i�inde domates yeti�tiricili�i d���nda ��rendikleriniz, veya �rne�in hayata dair ��kard���n�z dersler oldu mu?
    A.T.-
    Sokrates �Hi� bir�ey bilmedi�imi biliyorum� derken bile �acaba bunu da biliyor muyum� demi� ya, ben de �hayata dair� ne kadar az �ey bildi�imi bir kere daha g�rd�m. En �ok da rahmetli Prof. Raci Bademli�yi hat�rlad�m her el at���mda fidelere. Bademli, elle tutulamayan k�lt�r�n -ki buna do�al tar�m da giriyor- bilgisinin ku�aktan ku�a�a aktar�lmas�n� �K�rsal kesim bilgeli�i� diye adland�r�rd�. �nerisi de �k�lt�r m�hendisli�i� diye bir disiplin olu�mas� ve zincirin nerelerde, ni�in k�r�ld���n�n bilimsel olarak incelenmesiydi. Erken gitti bu d�nyadan ne yaz�k ki o.
    Bug�n d�nyaya benimsetmeye �al���lan geneti�i de�i�tirilmi� g�dalara �hay�r� diyebilmek i�in yediy�zyetmi�alt�bin kilometrekare topra��n �zerinde oturan bizlerin bu topra��n alt�nda ve �st�ndeki k�lt�re �evet� demeyi ��renmesi, onu tan�mas� laz�m �nce. �Akl�n bilemedi�ine y�rek �z�lemez� diye bir slogan� kullan�r�z �EK�L��n kimi kampanyalar�nda bazen. Bu, Erich Fromm�un a�k tan�m�yla da �rt���r: ��lgi, sorumluluk, sayg� ve bilgi�. Do�adan koptuk�a kopuyoruz. Do�aya yakla�maya �al���rken de onun bilgisini hi� de edinmedi�imizi farkedip su�luluk duyuyoruz. Yani ben b�yle hissettim en az�ndan. A���� kapamaya ne kadar �al��sam nafile.

    Bizim ser�vene d�nersek, bir de �unu iyice g�rd�m: �Neyi ekersen onu bi�ersin� kadar �nereye ekersen� de �nemli. Toplumdaki f�rsat e�itsizli�i do�ada hayli hayli s�z konusu. Bu muhteremlerin sa�l�kl� b�y�mesi i�in bol toprak gerekiyor. K���k saks�lara ve de yan yana ekilenler c�l�z kal�yor. G�nde 8 saat g�ne� g�rmeleri laz�m. G�ne� yoksa i� zor. Sitede ��yle �zetlemi�tim bunu:

    Sonu�: Tohumlar�n dikildi�i kab�n boyutu, cinsi, toprak t�r� ve tohum ba��na
    d��en santimetrekare topra�a ba�l� olarak fideler aras�nda ciddi bir s�n�f fark�
    ve geli�mi�lik u�urumu ortaya ��k�yor. Oysa hepsi ayn� domateslerin
    �ekirdekleriydi...Bu konuyla �nceleri "konvansiyonel" ba�lamda, son on y�ld�r
    dijital u�urum ve siber hukuk ba�lam�nda "hemhal" olan bendeniz, f�rsat
    e�itli�i, altyap� ve �styap� ili�kisini bir kez de domateslerin geldi�i bu
    a�amada ve somut olarak alg�l�yorum...

  • Y.A.- Olgunla�an domatesleri neler bekliyor?
    A.T.- Durun, �nce o g�nleri bir �idrak edelim� hele! E�er ba�ar�rsak herhalde afiyetle tad�lacaklar �nce. E�le dostla payla��lacaklar. Yine �ekirdekleri saklanacak...
  • Y.A.- Bu g�nce ne kadar devam edecek, hedefleriniz neler?
    A.T.
    Internet�teki pembe domates kaynaklar�n� ara�t�r�rken T�rk�eye �evladiyelik� diye �evirebilece�imiz �heirloom� s�zc���yle kar��la�t�m. Bunu t�r� yokolmaya y�z tutmu�, az bulunan domatesler i�in kullan�yorlar. Pembe domatesler de bu grupta. Ana vatan� Amerika olarak g�r�l�yor webdeki kaynaklarda pembe domatesin. Rusya�da, Bulgaristan�da ve kimi Akdeniz �lkelerinde yeti�ti�inden s�zediliyor. �u ana kadar T�rkiye�de de yeti�ti�inden s�zeden bir kayna�a rastlamad�m daha. Eh, biraz kan�ma dokunmad� de�il bu durum. Bu i�ler b�yledir, bir konuya el atars�n�z, sonra �l�ek b�y�r de b�y�r. Milliyet�ten sonra ben G�ne��te iki y�l s�ren �Tarihi �stanbul �e�meleri Kurtar�lmal�d�r� diye kampanya yapm��t�m. Kampanya bittikten sonra y�llarca insanlar bana ��e�melerin ablas� muamelesi yapt�. Oradaki buradaki harap �e�meleri haber verip durdular. �imdi de �pembe domatesler� benden sorulsun istemiyorum, bu b�y�k bir sorumluluk ve zaman gerektiren bir�ey. Ama korkar�m, bu k�t���n bir �ngilizce versiyonunu da yapaca��m. En az�ndan T�rkiye�de de oldu�u bilinsin diye. Ondan sonras�n� hen�z planlamad�m. �PDA� yani �pembe domates a�� �yeleriyle birlikte belki bunu uluslararas� bir projeye mi d�n��t�r�r�z, bilemiyorum... Zaman g�sterecek. T�rk�e site yay�nda kalacak ve bu i�e kalk��anlara kolayl�k sa�lamaya devam edecek...
    Pembe domateslerden sonra ba�ka bir �ey yeti�tirmeyi d���n�yor musunuz?

    Aman akl�ma sokmay�n �imdi ba�ka bir �eyi, oturup benim �bilgiye eri�im �zg�rl��� ya da �veri saklama hukuku� �zerine 20 bin kelimelik bir tez yazmam laz�m Eyl�l�e kadar. Ke�ke pembe domatesler ile bu konuyu �rt��t�ren bir ��k�� noktas� yakalayabilsem. O zaman bu y�k� �ok daha keyifle ta��rd�m...

33.YIl...

!...

10 Haz 2006

ELMANIN KURDU MESELESI

"ADINA"!

Radikal-/ Kitap / DIL MESELELERI

Bitmedi bir t�rl� �u "ad�na" salg�n�...

09 Haz 2006

PES VALLAH�!

Elektronik postadan neler ��kmaz? SPAM'�n, tele-3ka��t��l���n, e-parazitin allah�n� g�rd�k de b�ylesini ilk kez g�r�yoruz:

Merhaba.
Ben firma isci, biz taperik calisma arkadasi. Bizim firma XVZ alisveris yapmak, bize lazim finans temsilci.
Talep:1. Bilme bilgisayar(E-mail)
2. Bos vakit (gunde 3 saat)
3. 18 yas
Bizim finans temsilce olmak icin size lazimdi bank hesap sizin bolgede.Biz alisveris holding sirketi. Bizim bas ofismiz Ukraynada.Bizim biznes kural benzeyis MLM (multi-level telemarketing) sirketi. Amabizim finans temsilciecne luzim dey satmak, siz sirf teslim almak odeme ve vermek bizim ofise. Sizin aylik olagak 5% devirden, birde 1000 USD her ayin nihayetYazin bize, biz size anket genderegek.
Sag ol.
Karsilik gendermek buraya: ....@...

03 Haz 2006

S�NAN'A SAYGI - ISTANBUL, AGIRNAS ve HALEP'TE...

Cekul Gazete'de harika g�r�nt�lerle...