ABD’de Clinton hükümeti “eliyle”
yürürlüğe sokulan
"Küresel ve Ulusal
Ticarette Elektronik İmzalar Yasası" üzerine...
Avniye
Tansuğ
Hukukçu ve İletişim Uzmanı
Ocak 2002- Istanbul
www.tansug.com
İÇERİK: (Sadece ilgilendiğiniz satırın üzerine de
tıklayabilirsiniz!)
·
Teknolojinin değiştirdiği
altyapı ve "hukuk"...
·
Altyapı üstyapıyı belirler,
evet, ama...
·
" Küresel ve Ulusal
Ticarette Elektronik İmzalar Yasası"
·
ya da "HB 1714"e karşı
"S.761"in zaferi !
·
"S.761" ve "HB.
1714"ün kısa tarihçesi ve diğerleri...
·
Bölüm I- Ticari Elektronik
Kayıtlar ve İmzalar
·
Bölüm II- Transfer Edilebilir
Kayıtlar
·
Bölüm III- Uluslararası
Elektronik Ticaretin Teşviki
·
Bölüm IV- "On-line"
Çocukların Korunması Komisyonu
·
DİPNOTLAR ve KAYNAKLAR
Teknolojinin değiştirdiği altyapı ve
"hukuk"...
·
Değişik
ölçeklerde de olsa, teknolojik gelişme ve değişim, dünyanın her yerinde yaşam
biçimlerini etkiliyor, toplumsal, ekonomik, politik açıdan yeni iletişim ve
değiş-tokuş modelleri yaratıyor. "Hukuk", sonuçta bir üst-yapı
disiplini olarak, alt yapıdaki değişimleri "anlamakta" ve onların
hızına uymakta "zorlanıyor". Bu da doğal.
·
Bu konuda
su yüzüne çıkan sorunlar, en çok iç ve dış elektronik-ticaret alanında
yaşanıyor. Zaten dış ticaretin, "dışlık" özelliği de, iletişim
teknolojisinin getirdiği küreselleşme ile giderek anlamsızlaşıyor.
·
Bu
gidişata hukuki düzenlemelerle yön vererek, bir taraftan, çıkmış ve çıkacak
sorunlara çözüm getirme, bir taraftan da yeniliklerin önünü açarak, gelişime
daha da hız kazandırma çabaları, değişimin kaynak coğrafyası A.B.D'de, son 3
yıldır iyice yoğunlaşmış idi. Clinton ve ekibi, bir kere de bu konuda, üçüncü
binyıla sanki bir tarih tüpü gönderme kaygısında idiler.
·
Avrupa'da, daha çok "ne olur ne olmaz, biz katı önlemler alalım da,
yolu şöyle bir keselim, sonra gerekirse yavaş yavaş gevşetiriz !" eğilim
ve üslubu egemen. Dünyanın geri kalanı ise duruş ve tutumunu bu iki kıtaya göre
belirliyor, ya da değişimin hızını ve etki gücünü görmezden gelmeyi yeğliyor...
Altyapı üstyapıyı belirler, evet,
ama...
Aslında "yeni ekonomi", "yeni
demokrasi" v.s. altbaşlıklarıyla durmadan sözü edilen
"değişim"in niteliğine tekrar bakmak da önemli. Yeryüzündeki bu kadar
insanın yaşamını sürdürebilmesi için gerekli temel malların üretim biçimi aynı
hızla değişmiyor. Değişen şey, bu ürünlerin paylaşım ya da pazarlama
modelleri. İletişim teknolojisindeki gelişmenin doğal sonucu olarak, ticaretin
elektronik hale gelmesi. Değişen şey, klasik anlamdaki "sermaye"
kavramı. Para veya fabrika gibi bir üretim aracı olmadan, yalnızca beyin
gücünün de artık "sermaye" kapsamına girmesi. Yeni pazarlama
modellerine katkıda bulunması ya da para getirici yeni modeller yaratması
şartıyla. "Power is information"un Türkçe'si bu. Sonuçta, yine
birileri tarlaları ekecek- biçecek, fabrikalarda yine birileri çalışacak.
Önemli olan bu tarihi kesitte, ülke yöneticilerinin, bu küreselliğin asıl bu
fırsatından ülkelerini yararlandıracak stratejileri belirleyip, "Üstyapıyı
altyapı belirler, hele bir yaygınlaşsın, bakarız..." demeden, ülkelerini
yeniden "konumlamaları" ve dünya üzerindeki rollerine yeni bir yön
verebilmeleri. Hukuki düzenlemeleri bu çerçeve içinde değerlendirmekte yarar
var...
İki uzman görüşü...
Birincisi eski gazeteci Dr.
Hakkı Öcal. Yıllardır A.B.D'de. Bir yandan üniversite hocalığı, bir yandan
"Amerika'nın Sesi" Radyosunun editörlüğünü yapıyor. Türkiye'den ona
akıl danışan yüzlerce gence –şimdilerde yayına soktuğu www.ocal.net üzerinden- bilgisayar
teknolojisi öğrenerek Internet'te neler yapabileceklerini karşılıksız olarak
öğretmesiyle de tanınır. Dr. Öcal diyor ki:
" - Sayısal imza, bir Web sitesine ulaşan
kişinin veya elektronik iletideki göndericinin gerçekten belirttiği kimliğinin
gerçekten doğru olduğunu kanıtlayan tür elektronik nüfus cüzdanı. Belki bugün
Web işletmecisi olarak ziyaretçilerimizin kimliklerini kontrol etmemiz
gerekmiyor; ya da çok azımız aldığımız elektronik mektupların gerçekten
üzerinde adı görünen kişiden gelip gelmediğini merak ediyoruz.
Fakat özellikle iki gelişme bizi, hepimizi sayısal
imza kullanmaya zorlayacak. Bunların başında elektronik ticaret geliyor;
kredili alışverişte sürekli kredi kartı kullanmak yerine sadece adımız veya
elektronik posta adresimizin yeterli olduğu bir döneme ancak sayısal imza
yöntemiyle geçebiliriz.
Sayısal imzayı zorunlu kılan bir diğer gelişme ise
firmaların hemen her türlü idari veya finansal işlemlerini Internet üzerinden
yapması olacaktır. Firma görevlileri, son rakamlarını, son sözleşmelerine
ilişkin bir noktada firmanın sırrı olan bilgileri Internet yoluyla alacaklar
verecekler. Firmanın kendi özel yazdırdığı programları Internet aracılığıyla
çalıştıracaklar ve bu programlar şu anda bile Browser’ların yapamadığı temel
girdi/çıktı (I/O) işlemlerini yapabiliyorlar. Bu, ağınıza Internet yoluyla
bağlanan kişinin gerçekten söylediği kişi olmaması halinde, firmaların
bilgisayar ağlarının güvenliğini son derece büyük tehlikelere atar. Oysa yılda
5-6 dolara edinilebilecek bir sayısal imza, kurul ve kuruluşları milyonlarca
dolarlık zarardan koruyacaktır."
İkinci görüş, İngiltere'de, 1977'de kurduğu "Cyber
Rights – Cyber Liberties" organizasyonunun ( www.cyber-rights.org )
yöneticisi, Leeds Üniversitesi'nde "Internet yönetimi" alanında
"Siber Hukuk" dersleri vermekte olan Dr. Yaman Akdeniz'e ait:
"- Dijital imzalar günden güne gelişmekte ve
büyümekte olan Bilgi Çağı'nın çok önemli bir parçası olmak üzere.
Avrupa'yı takiben, Amerika da, dijital imzalar konusunda bir kanunu Meclis ve Senato'dan
geçirdi. Bu tip kanun girişimleri ve dijital imzaların normal kağıt
üzerine atılan imzalar gibi tanınması Internet'in büyümesi bakımından çok
önemli. Dijital dahil, her tip imzanın hukuken eşit olarak tanınması Avrupa'dan
sonra Amerika'da da elektronik ticaretin hızla büyümesine katkıda bulunacak en
önemli faktorlerden biri. Umudum, dijital imzaların hukuken
ülkemizde de yakın bir zamanda tanınması. Eğer
Türk hükümeti Bilgi Çağı'na ayak uydurabilirse ülke çok şey kazanır."
" Küresel ve Ulusal Ticarette Elektronik İmzalar Yasası"
ya da "HB 1714"e karşı "S.761"in zaferi !
A.B.D'de "Dijital imza"yı düzenleyen yasa
tasarısı son biçimini alana kadar, farklı başlıklar altında 6 taslak[1] tartışılmış:
1 . Milenyum Dijital Ticaret Yasası [S.761.IS]
2 . III. Milenyum Elektronik Ticaret Yasası [S.761.RS]
3 . Milenyum Dijital Ticaret Yasası [S.761.ES]
4 . Küresel ve Ulusal Ticarette Elektronik İmzalar Yasası [S.761.EAH]
5 . Küresel ve Ulusal Ticarette Elektronik İmzalar Yasası [S.761.ENR]
Altıncısı da, Temsilciler Meclisi'nin hazırladığı
kısaltılmış adı "E-SIGN" olan (The Electronic Signatures in Global
and National Commerce Act - "HB. 1714") tasarısı.
Temsilciler Meclisi ve Senato'nun 9 Haziran 2000
tarihinde, son biçimini vererek üzerinde uzlaşmaya vardığı metin, yukarıdaki 5.
maddede olanı.
Herhalde bundan böyle, ortalıkta artık sık sık
"ESGNCA" ya da "S.761" diye bir kısaltma göreceğiz (yasanın
orijinal başlığı "Electronic Signatures in Global and National Commerce
Act" ). Biz de "Küresel ve Ulusal Ticarette Elektronik İmzalar
Yasası" yerine "KUTEİY" mi deriz, bilemiyorum! Ama ben yazının
bundan sonrasında "S.761" demek istiyorum. Daha kolay...
Önümüzdeki Ekim ayında yürürlüğe girecek olan 24 Haziran
2000 tarihli yasanın ilk maddesinde gerekçesinin; "eyaletler arası ve
küresel ticarette, elektronik kayıt ve imzaların kullanımını
kolaylaştırmak" olduğu yazılı.
Eski taslaklar incelendiğinde, yasa metninde
"dijital imza" kavramının önce esnetilerek, "dijital ya da
elektronik ticaret"e dönüştürüldüğü, sonra da "lafzen";
"dijital imza" yerine "elektronik imza ve
kayıtlar"ın, yalnızca ABD içinde yapıldığı varsayılan "elektronik
ticaret" yerine, "küresel ve ulusal ticaret" kavramlarının
yeğlendiği görülüyor. Sözcükler üzerinde yapılan bu oynamalar aslında yasanın
ruhu ve amacı ile yakından ilgili. "Küresel ve ulusal ticaret"
tamlamasından "elektronik" sözcüğünün çıkarılması, herhalde yasa ile
getirilen ilkelerin, yalnızca e-ticareti değil, her türlüsüne uygulanabilmesi
için alınmış bir önlem. Bir anlamda kapsamı "geriye doğru esnetme"
sözkonusu. Bu konuyu "techie"ler daha iyi değerlendireceklerdir
elbette, ama bence "dijital" yerine "elektronik"in
seçimi de öyle. Bununla da "ileriye doğru bir esnetme" var sanki.
"Elektronik" daha genel ve daha kapsayıcı bir kavram. Yarın
"dijital" teknolojinin de aşılması ve verilerin daha farklı taşınması
çok mümkün...
Bu yasa tasarılarının tartışıldığı toplantı tutanakları,
tasarıların lehinde ve aleyhinde ileri sürülen raporlar, bazı yasa
yorumlayıcılarının web siteleri ve benzeri kaynaklar - Internet'in
nimetlerinden yararlanarak[2] kurcalandığında,
görülen o ki, uzun süren tartışmaların sonunda Michigan Senatörü Abraham'ın
sunduğu "S.761", "HB. 1714"ü adeta ezip geçmiş ve
yasalaşma hakkını o kazanmış.
"HR. 1714"e yönelen eleştiriler, konuya biraz
"devletçi" ve "müdahaleci" bir tutumla yaklaşmış olmasında
toplanıyor. İleri sürülen eleştirilerin başında, yalnızca iç ticareti kapsayıp,
küresel ticaret konusunda ABD Ticaret Bakanı'na yetkiler tanıyan bu yaklaşımla
yapılacak bir federal yasanın, uygulamada eyalet kanunlarına baskın çıkması
olasılığı geliyor. Aslında New Jersey Eyaleti Yasa İnceleme Komisyonu gibi,[3] bazı çevreler, hâlâ
her iki tasarıyı da eleştiriyorlar.
"S.761"in erdemleri ise başta "gölge etmemek", sonra
"gereksiz bürokrasiden arınmışlık" ve "teknolojik açıdan
nötr" olmasında ("technologically-neutral"). Sonuncu özellik çok
önemli. Çünkü böylece işlemlerin bu yasa kapsamına girebilmesi için, her iki
tarafın kullandığı bilgi işlem teknolojisi düzeyinin ille de eşdeğer olması
gerekmiyor. Önemli olan tarafların kendi aralarında nasıl anlaştıkları. Böylece
bir taraftan çeşitli nedenlerle ortaya çıkan
"ileri-teknoloji-özürlü"ler peşinen kapsama alınrken, bir taraftan da
tüketici korunuyor. Elektronik imzanın "delil sayılması" ve
"tarafların serbest iradesi"ne ağırlık veren yasa,
"delil"in kriterinin, niyet, içerik ve içinde bulunulan koşullar
tarafından belirleneceğini ve sadece biçimi "elektronik"tir diye
gözardı edilemeyeceğini öngörüyor. UETA (Uniform Electronic Transactions Act)[4] ve UNCITRAL (
UNITED NATIONS COMMISSION ON INTERNATIONAL TRADE LAW) modellerinin [5] bir benzeri olan
Yasa'ya göre tarafların serbest iradesi de, onların kullanılacak iletişim
araçlarını, tekniklerini ve bunların güvenlik dozunu sözleşmeyle diledikleri
gibi belirleyebilecekleri anlamına geliyor. Yasa firmalara belgelerdeki
stardartların korunması kaydıyla kağıttaki kayıtlarını elektronik ortama
geçirme izni de veriyor.[6]
"S.761" ve "HB. 1714"ün kısa tarihçesi ve diğerleri...
·
1 Ekim
1997 - Clinton yönetimi dijital imzanın yasalaşmasını geciktirdiği için
Kongre'yi uyarıyor. [7]
·
1999
Mart'ında Michigan Senatörü Spencer Abraham tarafından (Millennium Digital Commerce
Act 1999, S. 761)[8] başlıklı tasarı Senato'ya sunuluyor.
Abraham, aynı zamanda Hükümeti Gereksiz Kağıtlardan –Kırtasiye’den!- Kurtarma (GPEA
- Government
Paperwork Elimination Act, SB 2107 of 1998) Yasası' nın da sponsoru ( GPEA
devlet ile bireyler arasındaki işlemlerde kullanılan elektronik imzaların ve
elektronik formların dosyalanmasını düzenliyor. Bu yasa çıkmadan önce
yapılan bir araştırmaya[9] göre federal devletin vatandaşlar
tarafından 26 milyar kez doldurulmak zorunda kalınan 7000 çeşit basılı formu
varmış.) . [10]
·
6 Mayıs
1999 – Virgina Senatörü Thomas Bliley, Temsilciler Meclisi'ne kısaltılmış adı
"E-SIGN" olan (The Electronic Signatures in Global and National
Commerce Act)[11] tasarısını sunuyor– "HR
1714"
·
21 Temmuz
1999- Alt komite 3. maddesinde değişiklikler yaparak "HR 1714"ü
onaylıyor...
·
29 Temmuz 1999-
Elektronik imza ve kayıtları yasallaştırma konusunda amaçları birbirine
benzeyen tasarıları onaylamakla birlikte, Temsilciler Meclisi ve Senato'da
temel konularda görüş ayrılıkları ortaya çıkıyor...
·
1 Kasım
1999- "HR. 1714'e Saldırı"! Tasarıyı sunan Senatör Bliley, bu
ifadeyle , Clinton yönetimini ve Demokrat'ları aleyhe kulis yapmak ve
partizanlıkla, Kongre'yi de yasanın çıkışını geciktirmekle suçluyor: "Eğer
Amerikan high-tech endüstrisini destekliyorsanız, bu tasarıya da 'Evet'
dersiniz !" [12] [13]
·
7
Ekim 1999- "H.B 1714"te ("House Judiciary Subcommittee on
Courts and Intellectual Property" tarafından) yeni ekler ve
değişiklikler yapılıyor.
·
9
Kasım 1999- "H.R. 1714" Temsilciler Meclisi tasarıyı onaylıyor.
·
"H.B
1714", en çok eleştiriyi eyaletlerin kendi sözleşme hukukuna baskın
çıkacağı yolundaki yaklaşımıyla alıyor. Tasarının eyalet hukuku üzerinde
olumsuz etki yapacağı yolundaki kaygıları belirtiliyor.
·
Meclis ve
Senato nihai bir dokümanda birleşiyor: "S. 761". 8 Haziran 2000'de
Temsilciler Meclisi bir rapor yayınlıyor.
·
Aynı
gün Başkan Clinton, Bliley'i de, Abraham'ı da kutlayan ve
"haydi artık bir an evvel şunu oylayın da, ben de imzalayayım!"
anlamına da gelebilecek bir basın bülteni yayınlıyor. [14]
·
Ortak
metin, 14 Haziran 2000'de Meclis, 16 Haziran 2000'de Senato tarafından
onaylanıyor. Başkan'a imzaya gönderiliyor.
·
1 Temmuz
2000'de Clinton yasayı, elektronik imza yöntemiyle[15]
imzalıyor. 
"S.761"in İçeriği
"S.761"in dört bölüm ve 12 maddelik içeriği[16] özetle şöyle:
Giriş – Amaç – : Eyaletler içinde veya dış
ticarette elektronik kayıt ve imzaların kullanımını kolaylaştırmak.
Madde 1- Yasanın adı (ESGNCA)
Bölüm I- Ticari Elektronik Kayıtlar ve İmzalar
1.
Geçerlilik Genel Kuralı (Özetle)
"S.761"in koyduğu genel kurala göre:
·
Bir imza,
bir sözleşme veya herhangi bir işleme ait bir kayıt, elektronik formda ise,
·
Bir sözleşme
yapılırken, bir elektronik imza veya elektronik kayıt kullanılmış ise,
sadece "elektronik"tir diye, bunların hukuken
hüküm taşımadığı, yürürlüğü olmayacağı veya uygulanma kabiliyeti bulunmadığı...
hiçbir biçimde ileri sürülemiyor.
Bağışıklık [17]
Orijinal metinde "Section 102". UETA'nın
(Uniform Electronic Transactions Act) bir devamı veya uyarlaması olup,
elektronik kayıtların veya imzaların yasal etkisi olabilmesi için, alternatif prosedürler
veya gerekler belirliyorsa, bu yasanın maddeleri ile ters düşmemesi
koşuluyla, herhangi bir eyalet yasasının o eyalette, bu federal yasanın yerine
geçeceği anlatılıyor. Bunun için eyalet yasalarının öngördüğü alternatif
prosedürlerin, elektronik kayıt veya imzaların kontrolü için daha yüksek
yasal statü veya bunların yaratılması, depolanması, üretilmesi, alınması,
iletilmesi veya kontrolü için özel teknoloji veya teknik şartnameler şart
koşmaması gerekiyor.
(ABD hukuk düzeninde, bir federal yasa ile bir
eyalet yasası aynı konuyu düzenlemişse, uygulanma önceliği federal yasanın.
"Section 102", bu kuralın dışına çıkılabilecek halleri
anlatıyor ve bunu yaparken eyalet yönetimlerine teknoloji tercihi yapmamaları
yönünde sınırlama getiriyor. Aslında bu maddenin dili çok çetrefil. Bu açıdan
bu maddenin HR. 1714 ile aynı zayıflığı taşıdığı ileri sürülüyor. [18]. Bilgisine başvurulan bir uzman da,
bu gibi durumlarda, aslında uygulamada federal yasanın öne geçtiğini belirtti.
)
2. Özel İstisnalar
Özel İstisnalar arasında vasiyetname, onu değiştiren ek
vasiyetname/ler, Evlat edinme, boşanma veya diğer aile hukuku konuları, Federal
Ticaret Yasasının bazı maddeleri, Bazı mahkeme ihbar ve emirleri ve bunlarla ilgili
resmi belgeler,
Su, elektrik, gaz aboneliklerinin, sağlık ve yaşam
sigortalarının, kişisel ikametgahın kira sözleşmesinin… sona erdirilmesine
ilişkin ihbarlar, Toksik maddelerin nakil ve taşınması sırasında
düzenlenmesi gerekli olan belgeler, Sözlü iletişim veya buna dair ses
kayıtları... bulunuyor.
3. Uygulanabilirlik
Federal devlet ve eyalet kanunları arasındaki ilişkilerin
bu Yasa bağlamında belirlendiği bölüm.
4. Ek Çalışmalar
Yasa yürürlüğe girdikten
sonra Ticaret Bakanlığı 12 ay içinde soruşturma yaparak, elektronik ticaret
için tüketicilerin verdiği rızanın, bu yolla verilmesinden doğan külfetler ve
yararlar ile elektronik posta ile gönderilen kayıtların, özel ya da resmi posta
servisi eliyle gönderilen yazılı kayıtlara göre ne derece etkin teslim
alındığını kontrol edecek ve sonucu Kongre'ye rapor edecek.
5. Tanımlar
Tüketici / Alıcı: Öncelikle kişisel, ailevi, ya
da evinde kullanmak amacıyla, bir ticari işlem yaparak ürün ve hizmetler alan
birey (consumer) veya onun yasal temsilcisi.
Elektronik: Elektrikle ilgili, dijital, manyetik, telsiz, optik,
elektromanyetik veya benzer imkanlara sahip teknolojiyle ilintili olan.
Elektronik aracı: Elektronik kayıtlara karşılık
veren veya bir
hareketi başlatan, bağımsız olarak kullanılan, kullanıcının yapılacak işlem
sırasında mevcut olmasını gerektirmeden kendi kendine çalışabilen araç ya da
bilgisayar programı (Electronic agent).
Elektronik kayıt: Elektronik yöntemler
aracılığıyla yaratılan, çoğaltılan, gönderilen, iletişimi yapılan, alınan ya da
saklanan bir sözleşme veya diğer kayıtlar.
Elektronik İmza: Bir kaydın (belgenin)
imzalanması niyetiyle bir kişi tarafından, bir sözleşmeye ya da diğer kayıtlara
iliştirilmiş ya da onlara eşlik etmesi mantık kuralarına uyan, uyarlanmış
veya uygulanmış bir elektronik ses, sembol veya süreç.
Enformasyon: Veriler, yazılar, görüntüler,
sesler, şifreler, bilgisayar programları, yazılımlar, veri-tabanları veya
benzerleri.
Kayıt: Gözle görülür bir iletişim aracına yazılmış ya
da elektronik veya bir başka araca depolanmış, tekrar gözle görülebilmesi veya
düzeltilmesi mümkün enformasyon.
İşlem: İki veya daha fazla kişi (gerçek veya tüzel)
arasında bir işin, ya da ticari ilişkilerin yönetilmesiyle ilintili bir eylem
veya eylemler dizisi.
6. Yürürlük Tarihi : 1
Ekim 2000
Bölüm II- Transfer Edilebilir Kayıtlar
1. Transfer edilebilir
kayıt tanımı (Bu maddelerde bu yasadaki tanımların aynı alandaki diğerleriyle
uyumunu sağlayacak açıklamalar getiriliyor)
2. Bu bölümün Yürürlük
tarihi : Bu yasanın yürürlüğe girmesinden 90 gün sonra.
Bölüm III- Uluslararası Elektronik Ticaretin Teşviki
1. Elektronik İmzaların
Uluslararası İşlemlerde Kullanım İlkeleri
Bölüm IV- "On-line" Çocukların Korunması Komisyonu
1. Armağan Kabul Etme
Yetkisi
Bu madde ile çocukları Internet'in olası
zarar/lı/larından korumak için 1998'de çıkartılan yasanın (Child Online
Protection Act -C.O.P.A HR-3783-)[19] 1045. maddesine bir ek
yapılıyor. Sözkonusu madde gereği oluşturulan ve hiçbir kaynağı olmayan
Komisyon'a, işi bittiğinde gönderenlere veya bağışlayanlara geri
verilmesi kaydıyla armağan ve destek kabul etme yetkisi veriliyor.
Sonuç/lar:
1.
Clinton ve ekibi, herhalde tarihe, yenilikçi ve gelişmelerin önündeki
engelleri kaldırıcı özellikleri ile geçmek istiyorlardı [20] Bu
nedenle, "high-tech" endüstrisi ile sıkı işbirliği içinde oldular.
Bir bakıma, bu yasanın "yasa koyucu"su da uygulayıcıları da
onlardı... Öte yandan, yeniliğe dirençli kesimler, orada da
direniyorlardı. Örneğin, şu yasanın tartışıldığı celselerin birinde bir senatör
kalkıp, "Ben araştırma yaptırdım, eğer böyle gidersek, çok değil 5-10 yıl
içinde, e-ticaret yüzünden, devletimiz gelirlerinin 15 milyar dolarını kaybedecek"
[21]diyor...
2. Türkiye’de dijital imza ile ilgili olarak yapılacak yasal düzenlemelerde, “S-761”in yukarıdaki serüvenini incelemek, zaman kazandırıcı olabilir!
DİPNOTLAR ve KAYNAKLAR
[1] http://www.house.gov/commerce
·
A.B.D. Kongresi'ne giden bir yol: http://congress.nw.dc.us/ala/ ·
A.B.D. Senatosu: http://www.senate.gov/ ·
A.B.D. Temsilciler Meclisi: http://www.house.gov/ ·
A.B.D'de yasalar nasıl yapılıyor? : "How our laws made?" : http://thomas.loc.gov/home/lawsmade.toc.html ·
Gazeteciler için Amerikan Barosu'nun sunduğu kaynaklar: http://www.abanet.org/media/reportsweb.html ·
A.B.D.'de Mahkeme Kararları (Cornell Üniversitesi Hukuk Fakültesi veri-tabanı):
http://supct.law.cornell.edu/supct/ Albert Levi ve
M. Ufuk Çağlayan- Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ·
Almanya'daki dijital imza yasaları: http://rechten.kub.nl/simone/ds-lawsu.htm ·
Beyaz Saray'ın Elektronik Yayınları: http://www.pub.whitehouse.gov/WH/Publications/html/Publications.html ·
Digital Signature Law Survey By Simone van der Hof :
http://rechten.kub.nl/simone/ "e-devlet
aranıyor" http://www.bthaber.com.tr/261/menu_haber_01.htm ·
Electronic Frontiers Georgia, The EFG Digital Signature Working Group: http://www.efga.org/digsig/ ·
Elektronik Formlar: http://www.cadet.com.tr/edm/gelisen_cozumler.htm
- ·
Elektronik Posta Güvenliği için PGP Kullanımı · Elektronik
Ticaret Koordinasyon Kurulu ETKK- HUKUKİ YAPININ OLUŞTURULMASI: http://www.etkk.gov.tr/rapozet.htm · E-Commerce: http://www.ecommerce.gov/ · The European Union Information
Society Technologies: http://www.cordis.lu/ist/
Understanding the Digital Economy: http://www.digitaleconomy.gov/
·
http://www.ntvmsnbc.com/news/11660.asp ·
INET- C. Dijital (Elektronik) İmza : http://inet-tr.org.tr/inetconf5/tammetin/hukuk.html ·
Internet Law & Policy Forum: http://www.ilpf.org/ ·
İGEME :http://www.igeme.org.tr/TUR/ETRADE/eticaret/et6.htm ·
National Conference of State Legislatures : http://www.ncsl.org/ NTVMSNBC:
http://www.ntvmsnbc.com/news/13411.asp SPK- Kanun
Değişikliği: http://www.spk.gov.tr/hukuk/4487kanundegisikligi.htm KOBİler için
bu konuda neler deniyor: http://www.kobinet.org.tr/davetiye.html ·
T.C. BAŞBAKANLIK DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI ELEKTRONİK TİCARET KOORDİNASYON KURULU RAPOR ÖZETİ - MAYIS 1998: http://kurul.ubak.gov.tr/e-ticaret.html
New Jersey Law Revision Commission
http://commdocs.house.gov/committees/judiciary/hju62448.000/hju62448_0.HTM
Boğaziçi Üniversitesi : http://mercan.cmpe.boun.edu.tr/~levi/AS97.HTM